Dlaczego warto zrobić „post dopaminowy”?



Czym jest post dopaminowy?


Post dopaminowy, nazywany też często detoksem bądź głodówką dopaminową, zakłada tymczasowe ograniczenie bodźców uruchamiających ośrodek nagrody w naszym mózgu, czyli wszelkich zjawisk dających krótkotrwałe zadowolenie, np. przeglądanie serwisów społecznościowych, oglądanie telewizji, granie, słuchanie muzyki, nadmierne wydawanie pieniędzy, jedzenie tłustych i wysokocukrowych posiłków, sięganie po używki czy pornografię.


Dopamina jest neuroprzekaźnikiem w układzie nerwowym. Jest to związek chemiczny, który naturalnie występuje w ludzkim organizmie. Produkowany jest przez komórki nerwowe mózgu oraz w rdzeniu kręgowym. Neurony dopaminergiczne wiąże się z regulacją procesów motywacyjnych i mechanizmu nagrody, dlatego działanie dopaminy wpływa na wiele zachowań i funkcji psychicznych, w tym: uczenie się, motywację do działania, nastrój i uwagę. Zarówno nadmiar, jak i niedobór w produkcji dopaminy może być niekorzystny dla organizmu. Dopamina jest neuroprzekaźnikiem ściśle powiązanym z uzależnieniami od substancji lub czynności.



Jak zacząć?


Założeniem postu dopaminowego jest odsunięcie w czasie kolejnych dawek „szybkiej przyjemności”, które powodują wyrzut dopaminy, a następnie jej raptowny spadek. Każda dawka tej natychmiastowej przyjemności sprawia, że jej kolejne oddziaływania słabną, co wymusza zwiększenie danego bodźca, np. kompulsywne sięganie po słodycze. Gdy ilość i natężenie wrażeń jest zbyt wysokie, mózg spłyca je do łatwo przyswajalnego poziomu, wynika to z jego dezorientacji oraz problemów z koncentracją, pojawia się kłopot z jasnym przekazywaniem uczuć oraz myśli – mózg jest przeciążony. Dlatego kluczowy etap postu to odcięcie się od zalewającego nas nadmiaru informacji i szybkich nagród, celem takiego działania jest ponowne wyczulenie mózgu na przyswajane treści, żeby na nowo odczuwać satysfakcję z pobierania danych z otoczenia. Post dopaminowy może trwać od kilku godzin do kilku dni. W trakcie detoksu znaczenie mają przyjmowane posiłki, które powinny być niskotłuszczowe, ubogie w cukry i lekkostrawne. Warto także pamiętać o prawidłowej higienie snu.



Jaki jest cel?


Twórca postu dopaminowego, amerykański psychiatra, dr Cameron Sepah, sugeruje, że nazwy nie należy rozumieć dosłownie, gdyż nie można pościć z naturalnie występującej substancji w mózgu, która wydzielana jest cały czas. Według niego post dopaminowy jest metodą opartą na zasadach terapii poznawczo-behawioralnej, dzięki której możemy stać się mniej zdominowani przez otaczające bodźce, takie jak ciągłe powiadomienia czy sygnały dźwiękowe, towarzyszące obecnemu światu, który został zdominowany przez technologię.


Zamiast automatycznie reagować na te wyzwalające nagrodę czynniki, które zapewniają nam natychmiastowy, ale krótkotrwały ładunek, powinniśmy pozwolić naszym mózgom na przerwy i reset od potencjalnie uzależniającego bombardowania, aby znaleźć przyjemność w robieniu prostszych i bardziej naturalnych czynności, połączyć nas ponownie z samym sobą i bliskimi.



Czy to działa?

Warto pamiętać, że post dopaminowy nie jest naukowo zbadanym podejściem. Całkowity detoks od naturalnie występującej w organizmie dopaminy nie jest możliwy, jednak decyzja o powstrzymywaniu się od pewnych czynności wynikających z przymusu czy impulsu może przynieść korzyści zdrowotne, takie jak zwiększona koncentracja i większa jasność umysłu.


Dopamina może skłaniać do nadmiernego powtarzania pewnych zachowań poprawiających samopoczucie, powodując, że np. bezmyślnie przeglądamy media społecznościowe. Te często niepotrzebne kompulsje odwracają naszą uwagę od spędzenia czasu bardziej produktywnie, unikając ich, możemy zyskać więcej czasu na rzeczy, które mają dla nas większe znaczenie, zadbać o nasz stan uważności i kontakt z samym sobą.




Autorką tekstu jest Magdalena Wasielak



Źródła:

- Kostowski, W. (2000). Dopamina a mechanizmy nagrody i rozwój uzależnień: fakty i hipotezy. Alkoholizm i Narkomania Tom 13, s. 189-212.

- https://www.medicalnewstoday.com/articles/dopamine-detox#dopamine

- https://www.health.harvard.edu/blog/dopamine-fasting-misunderstanding-science-spawns-a-maladaptive-fad-2020022618917

- https://www.youtube.com/watch?v=TURK2udYNWY&ab_channel=Niewiem%2Calesi

%C4%99dowiem%21