Trudności psychologiczne kobiet w ciąży i po porodzie



Ciąża a złe samopoczucie


Ciąża niesie za sobą spore ryzyko dla zdrowia psychicznego kobiet. Każda zmiana życiowa może wywoływać stres, jedną z takich znaczących transformacji jest ciąża, która wywołuje w kobiecie liczne zmiany fizjologiczne i emocjonalne. Chociaż zazwyczaj ciążę uznaje się za okres dobrego samopoczucia emocjonalnego, badania sugerują, że wiele kobiet cierpi na zaburzenia nastroju lub lęki podczas ciąży. Odczuwana intensywność i rozmaitość emocji różni się zależnie od osobowości, umiejętności radzenia sobie ze stresem czy ogólnymi zdolnościami adaptacyjnymi przyszłej matki. Niektóre kobiety odczuwają ekscytację przy każdym kopnięciu dziecka, zafascynowane zmieniającym się ciałem, dla innych ciąża jest trudna, powoduje silne zmęczenie i ciągłe zamartwianie się.



O co przyszłe mamy się martwią?

Zamartwianie się podczas ciąży jest powszechne. Zachodzące zmiany hormonalne, problemy ze snem i zmęczenie mogą wzmagać niepokój u kobiet.

Przyszłe matki martwią się o to, jak będzie wyglądało ich życie po przyjściu dziecka na świat, jak zmieni się jakość ich życia, jak dziecko wpłynie na relacje z rodziną i przyjaciółmi, jak poradzą sobie z macierzyństwem, czy dziecko będzie zdrowe, jak będą wyglądały ich doświadczenia poporodowe lub obciążenia finansowe związane z nowym członkiem rodziny.


Ponadto, kobiety często doświadczają kryzysu związanego ze zmianą wyglądu. Niezadowolenie z wizerunku ciała nie jest rzadkością.

Badania wskazują, że ponad 30% kobiet w ciąży doświadcza niezadowolenia z własnego obrazu ciała, a wzrasta ono w okresie poporodowym.


Co jest normą?


Wszystkie te zmartwienia są zdecydowanie normalne. Stan niepokoju, irytacji, zmieszania może pojawiać się w dowolnym momencie ciąży lub po porodzie. Nie ma uniwersalnej instrukcji obsługi do noworodka, recepty na bycie matką, ale dostępne są inne zasoby, takie jak rzetelne źródła wiedzy na temat rozwoju dziecka, macierzyństwa oraz niedoceniana rodzicielska intuicja.

Wiele kobiet w ciągu pierwszych kilku dni po porodzie doświadcza tzw. baby blues. Jest to smutek poporodowy i dotyka on aż 80% matek. Charakteryzuje się m.in. obniżeniem nastroju, przygnębieniem, chwiejnością emocjonalną, rozdrażnieniem i brakiem wiary we własne możliwości opieki nad dzieckiem. Smutek poporodowy zwykle ustępuje samoistnie i nie wymaga leczenia. Wyjątkowo istotne w tym czasie jest wsparcie bliskich i zadbanie o swoje samopoczucie.



Co powinno skłonić do konsultacji ze specjalistą?

Kiedy jednak uczucie przygnębienia nie mija, co więcej pogłębia się, kobieta ma trudność ze znalezieniem energii do dbania o siebie i dziecko, konsultacja ze specjalistą jest niezbędną, ponieważ może sygnalizować to wystąpienie stanu depresyjnego.

Depresja podczas ciąży lub po ciąży odnosi się do szerokiego spektrum trudności fizycznych i emocjonalnych, z którymi zmagają się kobiety. Depresja okołoporodowa może wystąpić w trakcie ciąży lub w ciągu roku po jej zakończeniu.

Niektórym kobietom ciężko mówić o dotykających objawach, nie są pewne, czy to normalne i jak o tym rozmawiać. Często chcą potajemnie, samodzielnie poradzić sobie z problemem. Istotna jest świadomość, że depresja okołoporodowa dotyka tysiące matek i może być skutecznie leczona.


Dostępne są różne formy pomocy. Ważne, aby informować o doświadczanych symptomach lekarza i położną, skonsultować się psychoterapeutą. Istnieje wielu wykwalifikowanych specjalistów, którzy pomagają zrozumieć depresję okołoporodową i zapewniają odpowiednią formę leczenia. Źródła: Clark, A., Skouteris, H., Wertheim, E., Paxton, S., & Milgrom, J. (2009). Journal of health psychology. 14. 27-35. Collier, S. (2021). How can you manage anxiety during pregnacy? Roomruangwong C, Kanchanatawan B, Sirivichayakul S, & Maes M. (2017). High incidence of body image dissatisfaction in pregnancy and the postnatal period: Associations with depression, anxiety, body mass index and weight gain during pregnancy. Sex Reprod Health,13:103-109.